Greinasafn fyrir merki: Hjálparstarf

Hallærisleg gagnrýni?

POPEFRANCISNú þegar Kaþólska kirkjan hefur kynnt heiminn fyrir Frans, nýjan páfa, hafa fjölmiðlar um allan heim grandskoðað forsögu hans og sagt frá. Það er athyglisvert, hverrar skoðunar sem menn kunna að vera á kaþólsku kirkjunni, að fjölmiðlar, stjórnmálamenn og félagssamtök einblína á ummæli páfa í garð samkynhneigðra.

Það er í raun ótrúlegt hvað skoðanir Frans á samkynhneigðu líferni virðast vera mikill fréttamatur. Í raun er þetta hallærislegt í ljósi skýrrar afstöðu kaþólsku kirkjunnar til þessa málaflokks, og hefur sú afstaða ekki tekið neinum breytingum upp á síðkastið og lítið sem bendir til þess að þetta sé að fara að breytast. Þetta eru því algjörar ekki-fréttir.

Án þess að gera lítið úr þeim einstaklingum sem berjast fyrir auknum réttindum þess hóps manna og kvenna sem teljast ekki gagnkynhneigð, eru mörg málefni sem eru mun meira mein á alþjóðasamfélaginu í heild heldur en fordómar gagnvart samkynhneigðum og birtingarmyndir þeirra (hér er þó ekki verið að draga úr því að birtingamynd ofbeldis gagnvart samkynhneigðum, hvort heldur það er líkamlegt eða andlegt er afar alvarlegt mál og með öllu óásættanlegt).

Kaþólska kirkjan hefur lengi vel verið í fararbroddi um allan heim, sérstaklega í þróunarríkjum, þegar kemur að þjónustu og stuðning við þá sem minna mega sín. Þannig starfrækir kirkjan um allan heim sjúkrahús og býður upp á ýmiskonar grunnþjónustu fyrir sjúka og fátæka víðsvegar. Meðfylgjandi er áhugaverð mynd sem lýsir starfi Kaþólsku kirkjunnar í Afríku. Á meðfylgjandi tengli hérna má svo finna nánari upplýsingar um tölfræði kaþólsku kirkjunnar þar sem koma fram upplýsingar um ýmis verkefni kirkjun nar og dreifingu verkefnanna um heiminn.

Kaþólska kirkjan í Afríku

Markmið á vettvangi alþjóðastofnanna, s.s. Þúsaldarmarkmið Sameinuðu þjóðanna leggja mikla áherslu á útrýmingu fátæktar, aukið aðgengi að heilbrigðisþjónustu og menntun og baráttu gegn alvarlegum sjúkdómum. Allt eru þetta markmið sem kaþólska kirkjan hefur í starfi sínu unnið að.

Þegar við lítum á umfjallanir um Frans ætti nafnaval hans og líferni að vekja mikla athygli með tilliti til þess mikla meins sem fátækt í heiminum er, en fátæktin og slæmt aðgengi að heilbrigðisþjónustu og menntun elur af sér mörg önnur samfélagsmein.

Samkvæmt umfjöllunum fjölmiðla hefur Frans lifað látlausu lífi og neitað að búa við þá velmegun sem stöðu hans vegna honum bauðst. Hann velur sér sama nafn og Frans frá Assíssí sem er  hvað þekktastur fyrir að vera verndari hinna fátæku og bjargarlausu. Jafnframt var hann mikill náttúruunnandi.

Þegar horft er til þessara atriða er það furðulegt að fjölmiðlar hafi ekki, í umfjöllunum sínum, verið spenntari yfir hugsanlega auknum áherslu á samfélagsþjónustu kirkjunnar og útrýmingu fátæktar í heiminum með tilkomu nýs páfa. Slíkt ber að fjalla um og hvetja til og fagna í stað þess að eyða mesta púðrinu í að úthúða, enn á ný, alþekktri afstöðu kirkjunnar til málefnis samkynhneigða.

Þá mætti jafnframt vekja enn meiri athygli á að Frans hefur talað gegn því að prestar neiti að skíra börn sem fæðst hafa utan hjónabands. Hann hefur þannig barist fyrir því að konur, sem verða þungaðar utan hjónabands, verði ekki fordæmdar sem oft vill leiða til aukinna tíðni fóstureyðinga, heldur þvert á móti að kirkjan fagni hugrekki þeirra að fæða barnið í þennan heim og neiti barninu ekki um skírnina.

En þetta fær litla umfjöllun…af hverju?

-D.S.

Hversvegna ákvað kirkjan að auglýsa ætlun sína?

Það hefur farið fram hjá fæstum að í upphafi árs var tilkynnt um ætlun Þjóðkirkjunnar að standa fyrir landssöfnun til tækjakaupa fyrir Landsspítalann. Þetta hefur skapað miklar umræður og deilur í þjóðfélaginu um hlutverk kirkjunnar og fjármögnun kirkjunnar og Landsspítalans.

En manni er spurn: Af hverju ákvað kirkjan að segja frá þessari áætlun sinni?

Þessi spurning er búin að naga mig lengi og upplifun mín er sú að kirkjan hafi að einhvejru leiti gert það í „PR“ skyni, þ.e.a.s. til þess að skapa jákvæða fjölmiðlaumfjöllun um sig sjálfa, sérstaklega í ljósi ummæla biskups við Morgunblaðið:

Það er ekki komin nánari útfærsla í smáatriðum, þetta eru eiginlega ennþá hugmyndir sem er eftir að finna farveg fyrir. Ég mun eiga fund með forstjóra Landspítalans á næstu dögum, og með nokkrum fleiri, og þá skýrist þetta.

Ég veit þetta ekki fyrir víst – en ég sé ekki þörfina fyrir því að segja landi og þjóð frá þessari ætlun sinni, að halda viku landssöfnun, með slíkum fyrirvara að ætlunin er ennþá á hugmyndastigi. Sérstaklega í ljósi t.a.m. orða Jesú Krists í Matteusarguðspjalli 6. kafla versum 1-4 sem vísað er til í fyrri pistli okkar hér. En í versi eitt segir m.a.:

„Varist að iðka réttlæti yðar fyrir mönnum þeim til sýnis, annars eigið þér engin laun hjá föður yðar á himnum.“

Af hverju ákvað kirkjan að segja frá þessu núna? Hefði mátt komast hjá óþarfa skotum á kirkjuna ef að beðið hefði verið með tilkynningar þangað til búið var að koma hugmyndinni a.m.k. í farveg, ef ekki lengra? Maður spyr sig…

-DS

Gagnrýni á söfnun kirkjunnar? Ber að undrast?

Er það einkennilegt að þjóðkirkjan telji það hlutverk sitt að safna fé fyrir Landspítalann eftir að hafa þrýst á um og fengið tugmilljóna aukafjárframlag, vegna fjárkorts kirkjunnar eins og Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, formaður velferðarnefndar Alþingis heldur fram skv. frétt RÚV um málið?

Fyrr í dag fjölluðum við um átak það sem kirkjan hyggst standa fyrir um söfnun vegna tækjakaupa Landspítalann, en Agnes Sigurðardóttir, biskup, sagði m.a. að kirkjan vildi taka þeirri áskorun að vera leiðandi í söfnun til tækjakaupa á Landsspítalanum. Við lístum þessu sem skref í rétta átt á nýju ári og fjölluðum um það verkefni sem Jesús kallar kristna til þess að vinna, að þjóna fátækum, sjúkum og öðrum þeim sem minna mega sín.

Nú hafa hinsvegar margir sem lesið hafa fréttina tjáð sig um það að þeim þyki nú ómakleg orð og gagnrýni þingmannsins. Að einhverju leiti má vissulega taka undir það, en þó verður líka að viðurkennast að þingmaðurinn setur fram gagnrýni sína á afar málefnalegan hátt og hlutar hennar ættu vissulega að vera kirkjunni og öðrum umhugsunarefni.

SIIÍ fyrsta lagi er vert að vekja athygli á því að þingmaðurinn er ekki að gagnrýna ætlun kirkjunnar til tækjakaupasöfnunar sjálfstætt, heldur virðist gagnrýnin snúa að því að kirkjan taki sér þetta fyrir hendur samhliða því að hafa fengið tugmilljóna aukafjárframlag vegna meints fjárskorts. Jafnframt ýjar þingmaðurinn að því að kirkjan sé að „básuna“ þessu góðverki sínu og að einhverskonar auðmýkt kunni að skorta sem ýmis frjáls félagasamtök hafi í gegnum tíðin jafnvel staðið sig heldur betur.

Þingmaðurinn tekur jafnframt fram að hún sé að sjálfsögðu þakklát fyrir það eins og aðrir borgarar landsins að keypt séu tæki á Landspítalann og jafnframt segir þingmaðurinn: „Mér finnst það kanski ekki rangt [að kirkjan standi að fjársöfnun - innskot fréttamanns RÚV í umfjöllun sinni]…“ Það sem virðist fara í taugarnar á þingmanninum er að kirkjan fái greidda fjármuni frá ríkinu sem gætu eins runnið til þess málefnis sem kirkjan stefnir að því að vinna fjáröflun vegna.

AgnesStefna kirkjunnar í þessu máli er engan vegin yfir þessa gagnrýni hafin, sérstaklega í ljósi hinna fjárhagslegu tengsla sem til staðar eru milli Kirkjunnar, ríkisins og Landsspítalans, og sérstaklega þegar óljóst er hvernig að fjáröfluninni verði staðið og t.a.m. hver kostnaður við hana verður – mun aukafjárveitingin sem kirkjan fékk t.a.m. dekka kostnaðinn við fjáröflunina og það sem til safnast til Landsspítalans?

Á meðan því er vissulega fagnað að kirkjan taki þetta skref að standa fyrir söfnun að þá er þetta vonandi fyrsta skref af mörgum, og vonandi verður þátttaka og þjónusta kirkjunnar í samfélagsþjónustu stór og eðlilegur hluti af kjarnahlutverki kirkjunnar í samfélaginu. Slíkt myndi vafalítið hafa þau áhrif að kirkjan þarf ekki að „básúna“ um það, en slíkt ber eðlilega að varast og samræmist ekki boðskapi Biblíunnar. En í Matt. 6:1-4 segir m.a.:

1Varist að iðka réttlæti yðar fyrir mönnum þeim til sýnis, annars eigið þér engin laun hjá föður yðar á himnum.
2Þegar þú gefur ölmusu skaltu ekki láta þeyta lúður fyrir þér eins og hræsnarar gera í samkunduhúsum og á strætum til þess að hljóta lof af mönnum. Sannlega segi ég yður, þeir hafa tekið út laun sín.
3En þegar þú gefur ölmusu viti vinstri hönd þín ekki hvað sú hægri gerir 4svo að ölmusa þín sé í leynum og faðir þinn, sem sér í leynum, mun umbuna þér.

Hvort biskup hafi verið að „básúna“ þetta eða bara láta vita af þessu á kurteisislegan hátt má vissulega hártogast um lengi, en ljóst er að ef þetta verður hluti af hversdagsstarfi kirkjunnar að þjónusta samfélagið án tilgerðar, án tilkynningar, í auðmýkt og með boðskap Jesú Krists að leiðarljósi verður gagnrýni þingmannsins seint að fréttaefni. Kannski segir það meira um vanrækslu kirkjunnar á þessu samfélagsþjónustu hlutverki sínu til þessa að þingmaðurinn telur sig þurfa að fjalla um það en hitt að þingmaðurinn sé ómaklega að vega að kirkjunni með orðum sínum?

-DS

 

Skref í rétta átt á nýju ári

kirkjanFramtak það sem Agnes M. Sigurðardóttir, biskup hefur sagt frá, að Þjóðkirkjan muni standa fyrir söfnun til tækjakaupa fyrir Landspítalann ber tvímælalaust að hrósa. Það er gott, raunar er það meira en gott það er nauðsynlegt að kirkjan setji sér stefnu í upphafi árs að gefa af sér til samfélagsins. Kirkjan á ekki að vera gróðrafyrirtæki eða safna fjármagni til þess að vera ávallt með flottasta orgelið, fínustu kertin á altarinu, þægilegustu stólana, flottustu hljóðnemana og hátalarana og glæsilegustu listaverkin í húsnæði sínu. Allt eru þetta þó hlutir sem margir myndu gjarnan vilja að tilheyrðu kirkjunni og vissulega væri hægt að færa ýmiskonar rök fyrir eyðslu fjármuna í þessa hluti.

Nauðsynlegt er þó að kirkjan, og þá á ég ekki einvörðungu við Þjóðkirkjuna, einbeiti sér jafnframt að því sem Jesús snerti ótal sinnum á í samskiptum sínum við lærisveina sína og aðra samferðarmenn, að hjálpa þeim sem minna mega sín og nýta fjármuni sína og tíma til þess að styðja við þá sem ganga í gegnum erfiða tíma og hjúkra þeim sem eru sjúkir. Lengi vel hefur slík samfélagsþjónusta verið beinn hluti af starfsemi kirkjunnar og er vert að minnast á sjúkrahús sem t.a.m. Kaþólska kirkjan hafði forgöngu um að stofna og stendur að enn í dag víðsvegar um heiminn. Á Íslandi þekkja vel flestir Landakotsspítala sem var lengi vel aðalsjúkrahús landsins og var stofnaður af St. Jósefssystrum, en spítalinn var ekki byggður fyrir skattpening borgaranna heldur erlent samskota og sjálfsaflafé reglusystranna ásamt fé sem hafði verið gefið frá öðrum til byggingar holdsveikraspítala. (Sjá meira http://www.laeknabladid.is/2009/05/nr/3503)

Þetta er því ekki í fyrsta sinn sem kristið samfélag ákveður að taka höndum saman um að styðja við samfélagslegt málefni sem tengist heilbrigðisgeiranum. Hinsvegar verður að viðurkennast að kirkjan mætti án efa vera talsvert duglegri að sinna þessu og gera slíkt í samræmi við áhersluna sem lögð er á þessa þjónustu kirkjunnar í orðum Jesú Krists í Biblíuna. Eins og oft er sagt á enskunni: „if you’re going to talk the talk you’ve got to walk the walk“.

Það er von okkar að þetta góða framtak sé ekki einstakt framtak sem ætlað sé að vari í eina viku af þeim 52 sem mynda árið 2013 (eins og fram kemur í frétt á mbl.is um málið), heldur að framtakið sé fyrsta framtakið af mörgum sem kirkjan mun standa að allt árið í kring og mun verða mikilvægur hornsteinn í starfi kirkjunnar – að samfélagsþjónustan eigi sér ekki eingöngu stað í skammtímaátökum og söfnunum eða innan sérafmarkaðs hjálparstarfs kirkjunnar, heldur verði hluti af reglulegri þjónustu presta og safnaðarmeðlima allt árið í kring, með orð Jesú Krists að leiðarljósi. Þannig ættu prestar og leiðtogar kirkjunnar ekki eingöngu að hvetja aðra til góðra verka með orðum einum heldur og í verki eins og fyrirmynd okkar gerði á þessari jörð og gerir enn í dag.

(Dæmi um staði í Biblíunni þar sem Jesús fjallar um að sinna fátækum og þeim sem minna mega sín: Matt. 5. kafla og 6. kafla og Lúk. 6. kafla, Lúk 3:11, Lúk 12:33; Matt. 19:20, Matt. 25:31-46, svo fáein dæmi séu nefnd)

-DS