Greinasafn fyrir merki: Skólinn

Trúmál í skólakerfinu – Harmageddon o.fl.

HarmageddonÞáttastjórnendur útvarpsþáttarins Harmageddon eru miklir áhugamenn um trú og gera trúmál reglulega að umtalsefni í útvarpsþætti sínum á útvarpsstöð sinni. Þeir fara þó ekki í felur með það að þeir séu trúlausir og hafa iðulega miklar efasemdir um það gildi sem trúaðir einstaklingar sjá í trú sinni. Um daginn, 7. mars sl. mætti Dögg Harðardóttir til þeirra í viðtal en hún er í stjórn félagsins Nemendur og Trú sem við kynntum fyrir skömmu hérna.

Viðtalið bar, eins ög mörg önnur viðtöl þeirra, keim af því að vera einhverskonar yfirheyrsla um raunverulegt gildi kristinnar trúar. Viðtalið má finna og hlusta á í heild sinni hérna.

Í kjölfar viðtalsins hafa ýmsar umræður skapast, bæði á fésbókarsíðu þáttarins hérna og þá hefur Kristinn Theodórsson, varamaður í stjórn Siðmenntar fjallað um það hérna.

Málefnið, nemendur og trú, er vel þess virði að ræða, og í raun nauðsynlegt að ræða það ítarlega og með hliðsjón af fjölmörgum sjónarhornum. Mörg álitaefni koma upp og ekki er einsýnt að sú leið sem Reykjavíkurborg hefur valið að fara í þessum efnum, með t.d. innleiðingu reglna sinna um samskipti trúfélaga og skóla, séu til þess fallin að vernda mannréttindi barna og starfsmanna borgarinnar, t.a.m. trúfrelsið.

Meðal þess sem eðlilegt er að hafa í huga þegar þessi mál eru rædd, eru mörk innrætingar tiltekinnar skoðana og kynningar á tilteknum skoðunum. Í umræðunni virðist vera talsverð hræðsla þegar kemur að því að leyfa trúfélögum að tjá sig inn í skólanum og kynna sjónarmið sín, þess í stað þykir eðlilegra að „hlutlaus“ kennari gefi hlutlausa lýsingu, því þannig sé um kynningu að ræða en ekki innrætingu. Þetta viðhorf er í sumum tilvikum eðlilegt en kann jafnframt að vera varasamt (hvort sem einstaklingur er trúlaus eða ekki), því kennarinn mun iðulega hafa einhverja persónulega skoðun og getur alltaf haft áhrif á kynningu sína, sem kann þá að vera minna hlutlausari. Þegar hinsvegar einstaklingar sem opinskátt eru ákveðinnar skoðunar, tjá sig um hana, að þá er hættan á „innrætingu“ töluvert lægri, enda engin feluleikur, meðvitaður eða ómeðvitaður, í gangi.

Önnur sjónarmið sem nauðsynlegt er að velta fyrir sér er réttur foreldra til að ráða menntun barns síns, réttur barnsins, hlutverk ríkisvaldsins, gildi hlutleysis í trúmálum, sköpun fordóma innan skólakerfisins og svona mætti lengi telja. Jafnframt verður að hafa í huga að skólinn hlýtur að hafa það hlutverk að undirbúa börnin undir framtíðina og heiminn.

Því miður er það hinsvegar þannig, og þátturinn sem ég vísaði til að ofan, að umræða um þessi mál dettur í sama farveg og endranær – leiðindaröfl um öfgar og ætlaðar ætlanir þeirra sem eru á öndverðu meiði. Margir grípa, eins og svo oft, stöðuna í Bandaríkjunum og eru ekki lengi að bera framtíðina saman við stöðu trúmála í Bandaríkjunum. Öfgar sem þar er að finna rata hratt og örugglega í umræðuna um hvernig málum er háttað, eða ætti að vera háttað hér á landi. Sá samanburður er þó iðulega til þess fallinn að afvegaleiða umræðuna.

Umræðunni er að sjálfsögðu fagnað, en á sama tíma væri gaman að sjá hana markvissari og fjalla um fleiri atriði en hin týpísku hártogunaratriði sem umræðan vill oft detta í á opinberum vettvangi. Því miður.

Hver veit nema tími gefist til þess að kafa dýpra í þessa umræðu á síðum Trúmál.is í nálægri framtíð.

D.S.