Greinasafn fyrir merki: Þjóðkirkjan

Hversvegna ákvað kirkjan að auglýsa ætlun sína?

Það hefur farið fram hjá fæstum að í upphafi árs var tilkynnt um ætlun Þjóðkirkjunnar að standa fyrir landssöfnun til tækjakaupa fyrir Landsspítalann. Þetta hefur skapað miklar umræður og deilur í þjóðfélaginu um hlutverk kirkjunnar og fjármögnun kirkjunnar og Landsspítalans.

En manni er spurn: Af hverju ákvað kirkjan að segja frá þessari áætlun sinni?

Þessi spurning er búin að naga mig lengi og upplifun mín er sú að kirkjan hafi að einhvejru leiti gert það í „PR“ skyni, þ.e.a.s. til þess að skapa jákvæða fjölmiðlaumfjöllun um sig sjálfa, sérstaklega í ljósi ummæla biskups við Morgunblaðið:

Það er ekki komin nánari útfærsla í smáatriðum, þetta eru eiginlega ennþá hugmyndir sem er eftir að finna farveg fyrir. Ég mun eiga fund með forstjóra Landspítalans á næstu dögum, og með nokkrum fleiri, og þá skýrist þetta.

Ég veit þetta ekki fyrir víst – en ég sé ekki þörfina fyrir því að segja landi og þjóð frá þessari ætlun sinni, að halda viku landssöfnun, með slíkum fyrirvara að ætlunin er ennþá á hugmyndastigi. Sérstaklega í ljósi t.a.m. orða Jesú Krists í Matteusarguðspjalli 6. kafla versum 1-4 sem vísað er til í fyrri pistli okkar hér. En í versi eitt segir m.a.:

„Varist að iðka réttlæti yðar fyrir mönnum þeim til sýnis, annars eigið þér engin laun hjá föður yðar á himnum.“

Af hverju ákvað kirkjan að segja frá þessu núna? Hefði mátt komast hjá óþarfa skotum á kirkjuna ef að beðið hefði verið með tilkynningar þangað til búið var að koma hugmyndinni a.m.k. í farveg, ef ekki lengra? Maður spyr sig…

-DS

Gagnrýni á söfnun kirkjunnar? Ber að undrast?

Er það einkennilegt að þjóðkirkjan telji það hlutverk sitt að safna fé fyrir Landspítalann eftir að hafa þrýst á um og fengið tugmilljóna aukafjárframlag, vegna fjárkorts kirkjunnar eins og Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, formaður velferðarnefndar Alþingis heldur fram skv. frétt RÚV um málið?

Fyrr í dag fjölluðum við um átak það sem kirkjan hyggst standa fyrir um söfnun vegna tækjakaupa Landspítalann, en Agnes Sigurðardóttir, biskup, sagði m.a. að kirkjan vildi taka þeirri áskorun að vera leiðandi í söfnun til tækjakaupa á Landsspítalanum. Við lístum þessu sem skref í rétta átt á nýju ári og fjölluðum um það verkefni sem Jesús kallar kristna til þess að vinna, að þjóna fátækum, sjúkum og öðrum þeim sem minna mega sín.

Nú hafa hinsvegar margir sem lesið hafa fréttina tjáð sig um það að þeim þyki nú ómakleg orð og gagnrýni þingmannsins. Að einhverju leiti má vissulega taka undir það, en þó verður líka að viðurkennast að þingmaðurinn setur fram gagnrýni sína á afar málefnalegan hátt og hlutar hennar ættu vissulega að vera kirkjunni og öðrum umhugsunarefni.

SIIÍ fyrsta lagi er vert að vekja athygli á því að þingmaðurinn er ekki að gagnrýna ætlun kirkjunnar til tækjakaupasöfnunar sjálfstætt, heldur virðist gagnrýnin snúa að því að kirkjan taki sér þetta fyrir hendur samhliða því að hafa fengið tugmilljóna aukafjárframlag vegna meints fjárskorts. Jafnframt ýjar þingmaðurinn að því að kirkjan sé að „básuna“ þessu góðverki sínu og að einhverskonar auðmýkt kunni að skorta sem ýmis frjáls félagasamtök hafi í gegnum tíðin jafnvel staðið sig heldur betur.

Þingmaðurinn tekur jafnframt fram að hún sé að sjálfsögðu þakklát fyrir það eins og aðrir borgarar landsins að keypt séu tæki á Landspítalann og jafnframt segir þingmaðurinn: „Mér finnst það kanski ekki rangt [að kirkjan standi að fjársöfnun - innskot fréttamanns RÚV í umfjöllun sinni]…“ Það sem virðist fara í taugarnar á þingmanninum er að kirkjan fái greidda fjármuni frá ríkinu sem gætu eins runnið til þess málefnis sem kirkjan stefnir að því að vinna fjáröflun vegna.

AgnesStefna kirkjunnar í þessu máli er engan vegin yfir þessa gagnrýni hafin, sérstaklega í ljósi hinna fjárhagslegu tengsla sem til staðar eru milli Kirkjunnar, ríkisins og Landsspítalans, og sérstaklega þegar óljóst er hvernig að fjáröfluninni verði staðið og t.a.m. hver kostnaður við hana verður – mun aukafjárveitingin sem kirkjan fékk t.a.m. dekka kostnaðinn við fjáröflunina og það sem til safnast til Landsspítalans?

Á meðan því er vissulega fagnað að kirkjan taki þetta skref að standa fyrir söfnun að þá er þetta vonandi fyrsta skref af mörgum, og vonandi verður þátttaka og þjónusta kirkjunnar í samfélagsþjónustu stór og eðlilegur hluti af kjarnahlutverki kirkjunnar í samfélaginu. Slíkt myndi vafalítið hafa þau áhrif að kirkjan þarf ekki að „básúna“ um það, en slíkt ber eðlilega að varast og samræmist ekki boðskapi Biblíunnar. En í Matt. 6:1-4 segir m.a.:

1Varist að iðka réttlæti yðar fyrir mönnum þeim til sýnis, annars eigið þér engin laun hjá föður yðar á himnum.
2Þegar þú gefur ölmusu skaltu ekki láta þeyta lúður fyrir þér eins og hræsnarar gera í samkunduhúsum og á strætum til þess að hljóta lof af mönnum. Sannlega segi ég yður, þeir hafa tekið út laun sín.
3En þegar þú gefur ölmusu viti vinstri hönd þín ekki hvað sú hægri gerir 4svo að ölmusa þín sé í leynum og faðir þinn, sem sér í leynum, mun umbuna þér.

Hvort biskup hafi verið að „básúna“ þetta eða bara láta vita af þessu á kurteisislegan hátt má vissulega hártogast um lengi, en ljóst er að ef þetta verður hluti af hversdagsstarfi kirkjunnar að þjónusta samfélagið án tilgerðar, án tilkynningar, í auðmýkt og með boðskap Jesú Krists að leiðarljósi verður gagnrýni þingmannsins seint að fréttaefni. Kannski segir það meira um vanrækslu kirkjunnar á þessu samfélagsþjónustu hlutverki sínu til þessa að þingmaðurinn telur sig þurfa að fjalla um það en hitt að þingmaðurinn sé ómaklega að vega að kirkjunni með orðum sínum?

-DS

 

Skref í rétta átt á nýju ári

kirkjanFramtak það sem Agnes M. Sigurðardóttir, biskup hefur sagt frá, að Þjóðkirkjan muni standa fyrir söfnun til tækjakaupa fyrir Landspítalann ber tvímælalaust að hrósa. Það er gott, raunar er það meira en gott það er nauðsynlegt að kirkjan setji sér stefnu í upphafi árs að gefa af sér til samfélagsins. Kirkjan á ekki að vera gróðrafyrirtæki eða safna fjármagni til þess að vera ávallt með flottasta orgelið, fínustu kertin á altarinu, þægilegustu stólana, flottustu hljóðnemana og hátalarana og glæsilegustu listaverkin í húsnæði sínu. Allt eru þetta þó hlutir sem margir myndu gjarnan vilja að tilheyrðu kirkjunni og vissulega væri hægt að færa ýmiskonar rök fyrir eyðslu fjármuna í þessa hluti.

Nauðsynlegt er þó að kirkjan, og þá á ég ekki einvörðungu við Þjóðkirkjuna, einbeiti sér jafnframt að því sem Jesús snerti ótal sinnum á í samskiptum sínum við lærisveina sína og aðra samferðarmenn, að hjálpa þeim sem minna mega sín og nýta fjármuni sína og tíma til þess að styðja við þá sem ganga í gegnum erfiða tíma og hjúkra þeim sem eru sjúkir. Lengi vel hefur slík samfélagsþjónusta verið beinn hluti af starfsemi kirkjunnar og er vert að minnast á sjúkrahús sem t.a.m. Kaþólska kirkjan hafði forgöngu um að stofna og stendur að enn í dag víðsvegar um heiminn. Á Íslandi þekkja vel flestir Landakotsspítala sem var lengi vel aðalsjúkrahús landsins og var stofnaður af St. Jósefssystrum, en spítalinn var ekki byggður fyrir skattpening borgaranna heldur erlent samskota og sjálfsaflafé reglusystranna ásamt fé sem hafði verið gefið frá öðrum til byggingar holdsveikraspítala. (Sjá meira http://www.laeknabladid.is/2009/05/nr/3503)

Þetta er því ekki í fyrsta sinn sem kristið samfélag ákveður að taka höndum saman um að styðja við samfélagslegt málefni sem tengist heilbrigðisgeiranum. Hinsvegar verður að viðurkennast að kirkjan mætti án efa vera talsvert duglegri að sinna þessu og gera slíkt í samræmi við áhersluna sem lögð er á þessa þjónustu kirkjunnar í orðum Jesú Krists í Biblíuna. Eins og oft er sagt á enskunni: „if you’re going to talk the talk you’ve got to walk the walk“.

Það er von okkar að þetta góða framtak sé ekki einstakt framtak sem ætlað sé að vari í eina viku af þeim 52 sem mynda árið 2013 (eins og fram kemur í frétt á mbl.is um málið), heldur að framtakið sé fyrsta framtakið af mörgum sem kirkjan mun standa að allt árið í kring og mun verða mikilvægur hornsteinn í starfi kirkjunnar – að samfélagsþjónustan eigi sér ekki eingöngu stað í skammtímaátökum og söfnunum eða innan sérafmarkaðs hjálparstarfs kirkjunnar, heldur verði hluti af reglulegri þjónustu presta og safnaðarmeðlima allt árið í kring, með orð Jesú Krists að leiðarljósi. Þannig ættu prestar og leiðtogar kirkjunnar ekki eingöngu að hvetja aðra til góðra verka með orðum einum heldur og í verki eins og fyrirmynd okkar gerði á þessari jörð og gerir enn í dag.

(Dæmi um staði í Biblíunni þar sem Jesús fjallar um að sinna fátækum og þeim sem minna mega sín: Matt. 5. kafla og 6. kafla og Lúk. 6. kafla, Lúk 3:11, Lúk 12:33; Matt. 19:20, Matt. 25:31-46, svo fáein dæmi séu nefnd)

-DS

Úrskráning úr þjóðkirkju fyrir geisladisk?

Á útvarpsstöðinni X977 er útvarpsþáttur sem heitir Harmageddon. Um þessar mundir standa þáttastjórnendur þess þáttar fyrir svokölluðum Þjóðkirkjuleik þar sem þeir auglýsa ýmsa „vinninga“ fyrir nokkra heppna þátttakendur í leik sínum sem gengur út á það að skrá sig úr þjóðkirkjunni og senda inn staðfestingu þess efnis á þáttastjórnenduna.

Vinningar virðast m.a. vera pizzaveisla, geisladiskar, bíómiða, tölvuleiki og meira að segja iPhone. Svo segja þeir: „Hver er ekki tilbúinn að selja sál sína fyrir úrval af glæsilegum vinningum.

Þeir sem eitthvað þekkja til útvarpsþáttarins og/eða þáttastjórnenda hans vita að þeir hafa í gegnum tíðina verið óvilhallir kristinni trú og kirkju og beinlínis andstæðingar hennar, sér í lagi þjóðkirkjunnar. Þetta uppátæki þeirra kemur því vart á óvart. Líklegt er að það hafi sprottið út frá nýlegum ráðgefandi kosningum um hugmyndir stjórnlagaráðs og niðurstöðum þeirrar kosningakönnunar um þjóðkirkjuákvæði í stjórnarskrá. Eitthvað hefur niðurstaða þeirrar könnunar farið fyrir brjóstið á þessum mönnum þannig að þeir vilji sýna fram á að Íslendingar séu ekki kristin þjóð.

Það er merkilegt hve mikil áhersla er lögð á hina opinberu skráningu einstaklinga í trúfélög til sönnunar og/eða afsönnunar á stöðu trúmála á Íslandi og svo virðist sem þetta sé baráttumál ýmissa að opinber skráning í trúfélög séu með ákveðnum hætti. Sú skráning snýst þó fyrst og fremst um ákveðin tekjustofn trúfélaga sem byggir á innheimtu ríkis á sóknargjöldum. En virðist þó vera afar sterk táknmynd, að margra mati, um stöðu trúfélaga, sér í lagi stöðu Þjóðkirkjunnar á Íslandi. Þannig eru margir sem rýna í tölur Hagstofunnar árlega um breytingar á skráningum trúfélaga.

En maður spyr sig, hverjir velja það að skrá sig úr þjóðkirkju (eða í þjóðkirkjuna eða úr/í annað trúfélag) til þess að eiga möguleika á að vinna verðlaun. Er það ekki afskaplega afstöðulítill gerningur? Væri ekki nær að fólk tæki ákvörðun um slíka skráningu út frá afstöðu sinni til trúfélagsins sem skráningin tekur til? Ég vona allaveganna að þeir sem taki þátt geri það í grunninn af annarri ástæðu en að reyna að vinna vinninga í útvarpsleik, því að öðru leiti virðist slík ákvörðun vera á frekar lágu plani.

Vafalítið eru Harmageddon menn að reyna að gera lítið úr trúfélagaskráningu með þessu uppátæki sínu, en væri ekki nær að kalla eftir sterkari afstöðu fólks til málefnisins heldur en þess að vinna bíómiða í útvarpsleik?

Hvað finnst þér um svona?

Ódýr náð þjóðkirkjunnar?

Í gær birtist á miðuopnu Morgunblaðsins aðsend grein eftir séra Geir Waage, sóknarprest í Reykholti. Þar skrifar Geir um ákveðnar breytingar á skipan þjóðkirkjunnar síðastliðin ár undir fyrirsögninni kirkju hinnar ódýru náðar. Greinin virðist að einhverju leiti byggð á fyrri grein Geirs sem birtist í Kirkjuritinu fyrr á þessu ári sem hét „Um Þjóðkirkjuna við tímamót“ og skýtur Geir föstum skotum á lýðræðishugmyndir innan kirkjunnar og það sem Geir segir vera vildarvæðingu innan kirkjuna og vísar til þess að biskupar hafa ræktað þjóðkirkjuna sem leikmannakirkju. Þó að greinin snúi vissulega mikið að innra skipulagi kirkjunnar, sér í lagi hlutverki og ábyrgð sóknarpresta og beri vott um að vera innlegg í umræðu um kirkjupólitísk málefni Þjóðkirkjunnar eru ýmsir hlutar greinarinnar afar áhugaverðir fyrir þá sem standa aðeins utar. Raunar er margt í greininni sem nota mætti sem umræðugrundvöll um fjölmarga þætti innan skipulags kirkjunnar og hugmyndafræði um þátttöku óvígðra innan kirkjunnar, hvers eðlis hún ætti að vera og hvað felist í hlutverki hinna vígðu.

Geir segir m.a.:

Það er athygli vert, að vörnin fyrir kirkjuna gengur svo út á að verja kirkjustofnunina og fjelagsmálaumsvif hennar, ekki fagnaðarerindið og annan menningararf heilagrar kirkju.

Þessi punktur vekur mann til umhugsunar. Hverjar eru áherslurnar útá við sem þjóðkirkjan notar til réttlætingar á tilvist sinni hér á landi, sér í lagi þegar spurningar um tengsl ríkis og kirkju og þjóðkirkju fyrirkomulagið bregst í tal. Geir virðist svíða það að fagnaðarerindið lætur títt í minnipokan fyrir veigaminni umfjöllunarefni (samanborið við mikilvægi fagnaðarerindisins)  sem oft fer þó fram á vettvangi og forsendum kirkjunnar.

Fleiri spurningar koma upp í hugann þegar greinin er lesin sem við vörpum áfram til ykkar.

Á lýðræði heima í kristinni kirkju? Hvert er gildi játningarrita kirkjunnar í dag s.s. Ágsborgarjátningarinnar? Hvað réttlætir sambands ríkis og kirkju? Á að leggja meiri áherslu á félagslegt hlutverk kirkjunnar og þjónustu við landsbyggðina samanborið við fagnaðarerindið eða fer þetta tvennt kannski vel saman? Reynir kirkjan (eða kirkjur í landinu almennt) í daglegri umræðu að verja fagnaðarerindið – eða er því fórnað fyrir fjárhagslega hagsmuni eða jafnvel orðið að feimnismáli?

 

Ögmundur: Siðmennt en ekki Kárahnjúkar

Ögmundur Jónason innanríkisráðherra gerir andstöðu við frumvarp um lífsskoðunarfélög að umtalsefni í aðsendri grein Fréttablaðsins í dag. Þar rekur hann í stuttu máli að andstæðingar frumvarpsins hafi hingað til komið í veg fyrir atkvæðagreiðslu en frumvarpið snýst um viðurkenningu á lífsskoðunarfélögum á borð við Siðmennt þannig að þau njóti jafnrar stöðu á við trúfélög gagnvart ríkisvaldinu. Í aðsendri grein sinni kallar Ögmundur eftir því að þeir sem standi gegn þessu frumvarpi geri grein fyrir afstöðu sinni og þeim hagsmunum sem í húfi séu, enda sé Siðmennt hvorki Kárahnjúkar né bankaeinkavæðing heldur hefur félagið uppskorið almenna viðurkenningu og virðingu skv. orðum ráðherrans.

Nú þekkjum við ekki hverjir helstu andstæðingar frumvarpsins eru sem Ögmundur reynir að skora á, en frumvarpið virðist hafa dagað uppi á síðastliðnu þingi og er komið inn aftur og inn í allsherjar- og menntamálanefnd á yfirstandandi þingi.

Í fyrra komst frumvarpið þó á það stig að umsagnir hagsmunaðila bárust nefndinni. Meðal þeirra sem sendu inn umsagnir voru: Biskupsstofa, Hvítasunnukirkjan Fíladelfía, KFUM og K, Baháí, Siðfræðistofnun Háskóla Íslands, Umboðsmaður barna, og Mannréttindaskrifstofa Íslands. Engin þessara umsagnaraðila mótmælti meginmarkmiðum frumvarpsins. Þvert á móti var því iðulega fagnað. Þessi fórnarlambsleikur ráðherrans vekur því strax upp spurningar. Athygli vekur einnig að Siðmennt skilaði ekki umsögn til þingsins, en það skýrist hugsanlega af því að Siðmennt tók afar virkan þátt í samningu frumvarpsins innan ráðuneytisins umfram aðra aðila, sem kann einnig að vekja sýnar spurningar. Halda áfram að lesa

Þjóðkirkja í stjórnarskrá?

Kosningar þær sem haldnar voru síðastliðna helgi hafa verið margumtalaðar og hafa sumir lýst þeim sem skoðanakönnun eða viðhorfskönnun vegna ráðgefandi stöðu þeirra. Eins og alkunna er snérust kosningarnar um tillögu umdeilds skipaðs stjórnalagaráðs að frumvarpi til stjórnskipunarlaga, semsagt nýrri stjórnarskrá. Ferlið frá upphafi, hugmyndafræðin á bakvið stjórnlagaráð og starf þess, umrædd kosning og spurningar þær sem settar voru fram eru allt gagnrýniverðar frá ýmsum sjónarhornum. Svo má lengi deila um nauðsyn þess að umturna stjórnarskrá þeirri sem við í dag eigum.

Áhugamenn um trúmál hafa þó vafalítið fylgst grant með niðurstöðum kosninganna hvað spurningu þrjú á kjörseðlinum varðar. Sú spurning hljómaði svona:

3. Vilt þú að í nýrri stjórnarskrá verði ákvæði um þjóðkirkju á Íslandi?

Við þessari spurningu gátu hinu ráðgefandi kjósendur valið eða Nei. Niðurstaða ráðgefandi atkvæðagreiðslunnar er sú að 51,1% svöruðu játandi og 38,3% svöruðu neitandi. En hvað þýðir þetta?

Halda áfram að lesa